Một đoạn nghị luận thuyết phục cần đưa người đọc đi từ nhận định đến lý do và bằng chứng. Nhiều bài viết có ý đúng nhưng điểm chưa cao vì luận điểm ẩn, dẫn chứng dài hoặc thiếu câu phân tích nối hai phần.
Mở đoạn bằng một nhận định có phạm vi
Câu luận điểm cần cho biết đoạn sẽ chứng minh điều gì, trong phạm vi nào. Tránh câu quá rộng như “nhân vật rất hay”. Thay vào đó, hãy gọi tên phẩm chất và chỉ ra phương diện nghệ thuật hoặc tình huống bộc lộ phẩm chất ấy.
Chọn bằng chứng vừa đủ
Dẫn chứng nên tiêu biểu và trực tiếp phục vụ nhận định. Với văn bản văn học, có thể trích một từ khóa hoặc mô tả chi tiết quan trọng; không cần chép lại cả đoạn dài. Với nghị luận xã hội, dữ kiện cần cụ thể và có nguồn đáng tin.
Phân tích là phần tạo giá trị
Sau dẫn chứng, người viết phải giải thích vì sao chi tiết đó chứng minh luận điểm. Hãy chú ý lựa chọn từ ngữ, quan hệ nguyên nhân – kết quả hoặc sự thay đổi của nhân vật. Đây là phần thể hiện tư duy chứ không phải kể lại nội dung.
Câu cuối đoạn nên khép lại kết quả phân tích và mở kết nối với ý tiếp theo. Khi tự sửa bài, hãy gạch một màu cho luận điểm, một màu cho bằng chứng và kiểm tra xem câu phân tích có thực sự nối được hai phần hay không.
