Cân bằng phương trình hóa học dựa trên định luật bảo toàn nguyên tử. Sai lầm phổ biến là thử hệ số ngẫu nhiên hoặc thay chỉ số trong công thức chất, làm thay đổi chính chất đang xét.
Lập bảng hai vế
Viết các nguyên tố theo hàng và đếm số nguyên tử ở vế phản ứng, vế sản phẩm. Bắt đầu với nguyên tố xuất hiện trong ít chất nhất hoặc nhóm nguyên tử được giữ nguyên qua phản ứng. Tạm để hiđro và oxi ở cuối nếu chúng xuất hiện nhiều nơi.
Chỉ thay hệ số
Hệ số đứng trước công thức nhân toàn bộ số nguyên tử trong công thức đó. Sau mỗi lần thay, cập nhật lại bảng. Nếu xuất hiện phân số, có thể dùng tạm để tìm tỉ lệ rồi nhân toàn bộ phương trình để thu hệ số nguyên nhỏ nhất.
Kiểm tra lần cuối
Đếm lại từng nguyên tố, rút gọn hệ số nếu có ước chung và xem điều kiện phản ứng đã được ghi đúng chưa. Với phương trình ion, cần kiểm tra thêm tổng điện tích hai vế.
Để luyện tập, nên nhóm phản ứng theo kiểu hóa hợp, phân hủy, thế và trao đổi. Khi học sinh quen nhận diện cấu trúc, việc chọn thứ tự cân bằng sẽ bớt phụ thuộc vào thử sai.